على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1382
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
و آگنده است . خظرفة ( xazrafat ) م . ع . بشتاب رفتن . و گاه فراخ نهادن و يا دو گام را يك گردانيدن در تيز روى . خظو ( xozovv ) م . ع . خظا لحمه خظوا ( از باب نصر ) : آكنده شد گوشت آن و پر گرديد . خظوان ( xazav n ) ا . ع . آنكه گوشت وى آگنده و سخت باشد . خظى بظى ( xazibazi ) و خظية بظية ( xazeyatbazeyat ) ص . ع . آگنده گوشت . يق : فرس خظى بظى و امراة خظية بظية . خع ( xa ' ' ) م . ع . خع الفهد خعا ( از باب ضرب ) : آواز كرد آن يوز از حلق و تا سه برافتاد آن را از دويدن . خعخع ( xo'xo ' ) ا . ع . گياهى دوائى . و درختى . خف ( xaf ) و ( xof ) ا . پ . نوعى از آتش گيره كه بتازى مرخ گويند و آن گياهى است نرم كه زود آتش از آتش زنه در آن افتد . و ركو و پنبهء نيم سوخته . خف ( xaff ) م . ع . خف الشيئ خفا و خفة و خفيفا ( از باب ضرب ) : سبك گرديد آن چيز . و خف الرجل : سبكى كرد آن مرد و شتاب نمود . و خف القوم خفا و خفوفا و خفة : به زودى كوچ كردند آن قوم . و خف الخبع خفا : بانگ كرد آن كفتار . و خفت الاتن لعيرها : اطاعت كردند ماده خران آن خر نر را . و خف الى العدو خفوفا : شتافت بسوى دشمن . و خف القوم : اندك شدند آن قوم . و خفت رحمتهم : كم و اندك گرديد رحمت ايشان و خف فلان لفلان فى الخدمة خفة : شتافت فلان در خدمت فلان . خف ( xeff ) ا . ع . سبك و خفيف . و گروه اندك . يق : خرج فلان فى خف من اصحابه اى فى جماعة قليلة . خف ( xoff ) ا . ع . سپل شتر . و سم شتر مرغ و سواى اين دو سم ديگران را خف نگويند . ج : اخفاف . و موزه . و هر آنچه پوشند . ج : خفاف . و زمين درشت . و آنقدر كف پاى مردم كه به زمين رسد . و شتر كلانسال . المثل : رجع بخفى حنين : مر . حنين . و كذلك رجع حنين بخفيه . خفء ( xaf ' ) ا . ع . خفأه خفأ ( از باب فتح ) : بركنده بر زمين زد آن را . و خفا بيته : فرود آورد و خوابانيد و افگند خيمهء خود را . و خفا القربة : دريد مشك را و گسترد آن را بر حوض تا زمين آب حوض را جذب نكند . خفا ( xaf ) ا . ع . پنهان و پوشيده . خفا ( xef ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پوشيدگى و پنهانى و نهانى . خفاء ( xaf ' ) م . ع . خفى خفاء ( از باب سمع ) : نهان شد و آشكارا نگرديد . خفاء ( xaf ' ) ا . ع . برح الخفاء : واضح شد امر . خفاء ( xef ' ) ا . ع . پوشش و هر چه بدان چيزى را پوشند از گليم و جز آن . ج : اخفية . خفات ( xof t ) م . ع . خفت خفاتا ( از باب نصر ) : ناگاه مرد . و خفت الزرع و نحوه : خشك گرديد آن گياه . خفاثل ( xaf sel ) ع . ج . خفثل . خفاثل ( xof sel ) ص . ع . مرد سست رأى ضعيف البدن . يق : رجل خفاثل . خفاجل ( xof jel ) ا . ع . گنگلاج . خفاچه ( xaf ce ) و ( xaff ce ) ا . پ . طايفهاى از اعراب راه زن و قطاع الطريق . خفاخف ( xaf xef ) ص . ع . ضبعان خفاخف : كفتاران بسيار آواز . خفادد ( xaf ded ) و خفاديد ( xafadid ) ع . ج . خفيدد . خفارة ( xaf rat ) ا . ع . شرم سخت و شرمگينى . خفارة ( xef rat ) ا . ع . حفاظت نخل از فساد . و حفاظت كشت از پرندگان . خفارة ( xaf rat ) و ( xef rat ) و ( xof rat ) ا . ع . عهد و پيمان . و پناه . و مزد بدرقگى و نگاهبانى . خفاش ( xoff c ) ا . ع . شب پره . ج : خفافيش . خفاش ( xaffac ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شب پره و شباره و بيواز و چرهواز و ازيره و خربواز و خربور و خرپور و خربيواز و شبان و شبانور و شببازه و شبينه و شپرك و شپره و شپوز و شپوژ و شهله و يارسه و شبده و پرسه و يرسقى و يراسه . خفاض ( xef z ) ا . ع . ختان دختر . خفاضة ( xaf zat ) م . ع . خفض خفاضة ( از باب كرم ) : خوش عيش گشت . خفاف ( xef f ) ع . ج : خف . و ج . خفيف . خفاف ( xof f ) ا . ع . سبك . و از اعلام است . خفاف ( xaff f ) ا . ع . كفشگر . و كفش فروش . خفافيش ( xaf fic ) ع . ج . خفاش . خفاق ( xef q ) ع . ج . خفق و خفق . خفاق ( xaff q ) ص . ع . رجل خفاق القدم : مردى كه پيش قدم وى پهن باشد . خفاقة ( xaff qat ) او ص . ع . دبر . و امراة خفافة الشحاء : زن باريك شكم . خفان ( xaff n ) ا . ع . چوزهء شترمرغ . و ظرفى كه تا لب پر شده باشد . و خانگى . و اهل البيت .